Jasper van Fessem, leraar in opleiding Vrije School Zilverlinde Roosendaal
Als kind verhuisde ik meerdere keren, waardoor ik drie basisscholen heb meegemaakt. Toch zijn het vooral mijn eerste en mijn laatste school waar ik met warme gevoelens op terugkijk. Wat me bijbleef, was dat het onderwijs daar veel meer was dan alleen rekenen en taal. We maakten papier met een monnik die bij ons op school was uitgenodigd, we leerden over condensatie door water te koken en we zongen mee met onze meester die gitaar speelde. Ik wist toen nog niet dat deze herinneringen mijn kompas zouden worden voor later, maar ze hebben me diep gevormd.
Leren door te ervaren, door te doen, door te voelen – dat is wat me raakt. En dat is wat ik in mijn eigen werk als leerkracht nu probeer terug te brengen. Want juist in een wereld die steeds sneller, digitaler en cognitief gedreven wordt, zie ik het belang van vertragen, beleven en verbinding maken met de natuur en met elkaar. Iets wat juist in het Vrije School onderwijs veel aandacht krijgt.
Van projectmanager naar meester
Lange tijd werkte ik als projectmanager in de IT. Het was een logische keuze. Ik kwam uit een gezin waarin de commerciële wereld de norm was. Maar gaandeweg begon die wereld me steeds meer te knellen. De jas zat niet goed – te strak op het ene vlak, te ruim op het andere. Mijn verlangen naar meer zingeving groeide, zeker toen ik vader werd en met andere ogen naar het onderwijs keek.
Via mijn partner, die in het onderwijs werkt, kwam ik in aanraking met de Vrije School. Ik wist toen nauwelijks iets van antroposofie, maar toen ik een paar keer meedraaide in haar klas, voelde ik: dit klopt. De nadruk op ritme, natuur, verhalen en het volledig kind-zijn – het resoneerde met wie ik zelf ooit was als kind en met wie ik nu wil zijn als mens.
Leven, leren en natuur zijn één
Wat me aanspreekt in het vrijeschoolonderwijs, is dat het een diepe verbinding legt tussen hoofd, hart en handen – en tussen mens en wereld. Hier is ruimte voor verwondering, voor rituelen, voor kunstzinnigheid, voor verhalen waarin kinderen zich kunnen spiegelen. Het ritme van het jaar, de seizoensfeesten, het onderwijs in periodes – alles ademt samenhang en verwondering. We leren kinderen wel degelijk taal, spelling en rekenen. We kiezen daar soms alleen wat andere werkvormen voor. Begrip van breuken kun je letterlijk en figuurlijk aan de orde stellen. Door een bord kapot te gooien en weer te lijmen. Of door met kinderen pannenkoeken te bakken en die met elkaar te delen. Kenmerkend voor de Vrije School is ook dat we de diepere betekenissen van oude verhalen behandelen. Natuurlijk aangepast bij de leeftijdsfase van het kind. Bij de kleuters komen verhalen tot leven in spel en liedjes. In de bovenbouw komt de Griekse mythologie tot leven en is er ook ruimte voor de wat rauwe kant van die verhalen. Bij ons speelt creativiteit een grote rol en niet alleen qua technieken. We schilderen bijvoorbeeld vanuit stemming in plaats van observatie. Door aandacht voor bezieling wordt leren een levensechte ervaring. Als je kinderen uitnodigt om met hun handen iets te maken, met hun hoofd iets te begrijpen en met hun hart iets te voelen, dan landt het. Dan beklijft het. Dan ontwikkel je niet alleen kennis, maar ook persoonlijkheid.
Oog voor talent en het geven van vertrouwen
Wat mij drijft als leerkracht is dat ieder kind wordt gezien – precies zoals het is. Ik probeer altijd te kijken: waar ligt de kracht van dit kind? Wat spreekt aan? Wat raakt? Dat kan kunst zijn, taal, beweging, natuur. Ik geef kinderen ruimte om te ontdekken en aan te geven wat bij hen past, zonder dat ze direct worden ingedeeld in goed of fout.
Vertrouwen geven is essentieel. Dat begint bij veiligheid in de klas, maar ook bij heldere kaders. Soms ben ik daarin misschien wat strakker, maar juist vanuit duidelijke grenzen ontstaat er vrijheid. Kinderen weten waar ze aan toe zijn en kunnen zich dan ontspannen en ontwikkelen. Mijn achtergrond als scheidsrechter helpt me daarin, net als mijn affiniteit met techniek en games – die zorgen weer voor een natuurlijke klik met veel leerlingen.
Een nieuwe leerweg voor mezelf
Ik volg de flexibele deeltijdopleiding en werk tegelijkertijd op een Vrije School. Die combinatie van leren en doen past bij mij. Ik leer niet het meest van colleges, maar van observaties, van proberen, van reflecteren. In het team word ik goed begeleid: collega’s kijken mee, geven feedback en zijn bereid om te helpen als het nodig is. Er is een cultuur van wederzijdse ondersteuning en dat doet goed.
Mijn grootste leerpunt ligt in differentiëren – vooral naar boven. Hoe bied je uitdaging aan kinderen die sneller door de stof gaan? En hoe ontwerp je niet alleen lessen of weekroosters, maar een jaarplanning die recht doet aan alle kinderen in de klas? Dat zijn vragen waar ik me steeds verder in wil ontwikkelen.
De toekomst: kunst en verdieping
Wat ik hoop, is dat ik straks zelfstandig voor een klas mag staan – liefst op een kleine, overzichtelijke school zoals deze. Hier kent iedereen elkaar, van de kleuters tot klas 6. Er is verbondenheid, nabijheid. En ik wil me verder verdiepen in de kunstvakken: bordtekenen, vormtekenen, schilderen. Die aspecten geven het onderwijs extra kracht, omdat ze kinderen helpen om via een andere weg tot expressie te komen.
Ik geloof dat kinderen in contact komen met zichzelf wanneer ze leren vanuit betekenis. En dat kan alleen als ook ik als leerkracht blijf leren – over mezelf, over kinderen, over de wereld.