Noëlle de Zeeuw, zij-instromer Vrije school De Vuurvogel Ede
Op het moment van dit gesprek hoeft Noëlle nog maar enkele verslagen te maken voor de Vrije School Pabo in Leiden, waar ze het zij-instroomtraject volgde. Het nieuwe schooljaar start ze als voltijd leerkracht van klas 1 en klas 3/4. Op De Vuurvogel had ze eerder stage gelopen voor haar opleiding tot onderwijsassistent. De route naar leraar liep echter via een andere weg, omdat ze aanvankelijk koos voor de studie dramatherapie. Met die bagage kreeg ze de mogelijkheid om in te stappen in het zij-instroomtraject, waardoor ze de Pabo opleiding vanaf dag één kon combineren met een betaalde baan. Als kind vond ze het al leuk om schooltje te spelen, maar het was haar ervaring met dramatherapie die haar deed beseffen dat ze het liefst groepen kinderen wilde begeleiden in hun ontwikkeling.
Noëlle: ‘Het zij-instroomtraject past goed bij me. Ik kan leren in de praktijk, krijg begeleiding van collega’s en volg de opleiding ernaast. Die combinatie is pittig, maar ook ontzettend waardevol. De Vrije School geeft me de ruimte om te groeien, in vertrouwen, in vakmanschap én als mens.’
Eigen schooltijd
Ik was altijd de jongste van een klas met zo’n 34 kinderen. Ik deed prima mee, was een vrolijk kind, maar voelde me niet echt gezien. Ik kon mijn aandacht lastig vasthouden bij wat er werd verteld. Maar als ik iets las, kon ik het echter goed onthouden. Dus zo ben ik erdoor heen gerold. Mijn moeder stelde me ook altijd gerust dat het wel goed zou komen als ik mijn best deed. Thuis was de gewoonte om elke dag te bidden, maar mijn broertjes en ik zijn niet kerkelijk. Wat ik altijd heb ervaren, is de ruimte om mezelf te zijn, ook als dat niet helemaal in het standaardplaatje paste. Zelfexpressie was voor mij belangrijk en dat uitte zich onder andere in zang, muziek, spel en dans. Nu ik voor de klas sta, besef ik dat ik kinderen wil meegeven: je mag er zijn zoals je bent.
Wat ik geleerd heb
In de loop der jaren merkte ik dat weliswaar grip en controle wilde hebben, maar geregeld in situaties terecht kwam die vroegen om improviseren. Nog steeds is dat zo. Ik heb ontdekt dat ik door een positieve houding er het beste van kan maken. Ik wist vroeger niet altijd raad met emoties, maar ben ze steeds meer gaan omarmen. Misschien is dat ook wel wat ik mooi vond in dramatherapie, dat het kunst en psychologie met elkaar verbindt. Ik vond het fascinerend hoe krachtig spel en expressie kunnen zijn bij het verwerken van emoties en het ontwikkelen van zelfvertrouwen van mensen. Als je het niet onder woorden kunt brengen, kun je het vaak wel op een andere manier uiten. In het onderwijs kan ik die inzichten goed toepassen. In plaats van een therapeutisch contactmoment met een kind, kan ik nu met een groep kinderen meegroeien en bouwen aan vertrouwen, veiligheid en ontwikkeling.
De keuze voor de Vrije School – en voor mezelf
Ik heb op verschillende scholen stage gelopen en het vrije school onderwijs raakte me het meest. Het draait hier om gewoontevorming: een ritmische dagopbouw, ruimte voor verwondering, voor verhalen, kunst. Je zorgt voor de natuur, je zorgt voor je materialen. Hoe ga je met elkaar om, hoe ga je met jezelf om, wat zijn afspraken? Deze vorm van onderwijs voelde als een soort thuiskomen. Ik had dit zelf graag gehad toen ik jong was. Als je kunt vertrouwen op vaste kaders, is het gemakkelijker om vrijheid te ervaren. Het creëert ruimte in je hoofd. Kinderen van de vrije school herken je vaak omdat ze zich vrij durven te uiten. Bovendien leren ze niet alleen rekenen en taal, maar kunnen ze ook breien, haken, borduren, houtbewerken en schilderen. Bijzonder zijn de jaarfeesten op de Vrije School. Die hebben katholieke namen, maar zijn gestoeld op voorchristelijke tradities. Zo vieren we met Sint Jan de zomerzonnewende. Wat ik waardeer is de balans tussen traditie en vernieuwing. Vaste ritmes geven bedding aan het leren. Kinderen voelen zich veilig in die herhaling. Tegelijkertijd is er veel aandacht voor wat nú leeft in de wereld en in de groep. We werken met actuele thema’s, met ervaringen uit de natuur, met maatschappelijke verhalen, maar altijd binnen een pedagogisch kader dat rust biedt.
De antroposofie zie ik terug in de manier waarop we naar kinderen kijken: als complete mensen, met een eigen ontwikkelingsweg, een eigen ritme. Er is respect voor wie het kind is én voor wat het nog moet worden. Dat vraagt van mij als leerkracht om goed te kijken, te luisteren, aan te voelen.
We doen het samen
In de klas beweeg ik voortdurend tussen structuur en improviseren. Het dagritme en de gewoontes geven houvast. Soms komt een kind met een opmerking of gebeurtenis waardoor ik mijn les omgooi en aansluit op wat er op dat moment leeft. Mijn achtergrond in dramatherapie helpt daarbij: ik durf te schakelen, te vertrouwen op spontane invallen. De mooiste momenten zijn vaak klein: een kind dat ineens opbloeit, een groep die samenwerkt aan een toneelstuk, een ouder die zegt dat hun kind zich gezien voelt. Ik geniet van de kunstzinnige vakken, van het vertellen van verhalen, van het bouwen aan een klasgemeenschap waarin iedereen zich thuis voelt. Ook de samenwerking met collega’s ervaar ik als warm en open. We helpen elkaar, delen ervaringen, denken mee. En de samenwerking met ouders is gelijkwaardig – we vormen samen een driehoek rondom het kind.
Vooruitkijken
Voor de komende jaren wil ik me verder verdiepen in het lesgeven in alle klassen. Ik zou ook wat langer willen meelopen met een zelfde groep leerlingen. Dat ik ze kan begeleiden in hun zoektocht naar zelfstandigheid en eigenheid. Ook zou ik op termijn misschien Intern Begeleider willen worden en me meer willen verdiepen in hoogbegaafdheid. Hoe dan ook, ik ben voorlopig nog niet uitgeleerd. En ik ben blij dat ik elke dag bij mag dragen aan de ontwikkeling van kinderen.